Zonderling Zoetermeer

“Nou ik heb een krentenbrood gekocht en ook wat krentenbollen, het is toch wat hè?” Een lange slungelige man met kort zwart grijzend haar en een nogal geprononceerde kin en neus kijkt me vrolijk en vragend aan. In zijn rechterhand heeft hij een grijs plastic tasje van een of ander bedrijf. Hij torent hoog boven mijn gestalte uit en knijpt zijn ogen tegen de zon toe. Ondertussen begint hij een heel verhaal over bandjes uit 1993. “Ja dat was me wat hoor, ik heb er nog een hoop, maar ja ze zijn natuurlijk vreselijk ouderwets en gisteren gingen ze allemaal in elkaar.”

Eerlijk gezegd kan ik er al snel geen touw meer aan vast knopen wat deze man nu allemaal te melden heeft, behalve dat ik een vermoeden heb dat er in de buurt vast een instelling of beschermde woonvorm moet zijn. Even eerder ben ik ook al vriendelijk begroet door een heer met krukken die in gezelschap was van een jonge vrouw in een soort van militaire uitdossing met een insigne van het Israëlische leger op haar liboza, zeg maar de linker bovenzak. Ze hadden net aan de waterkant van het zonnetje zitten genieten.

Ik was onderweg van de ene naar de andere afscheidreceptie in Zoetermeer. Een oord waar ik alleen maar lelijke nieuwbouwbeelden van op het netvlies krijg, maar nu was ik eindelijk in een ander Zoetermeer beland. Een mooie dromerige waterkant met ruisend riet en badderende meerkoeten. Eigenlijk een typisch ‘Ontdek je plekje’-plek. Een mooi beeld uitsnijden om de toch immer aanwezige nieuwbouw heen. Om dit dan weer van een overenthousiast commentaar te voorzien al zou het om het 9^e wereldwonder gaan.

“Ik woon nu gelukkig in mijn flat, maar oh oh ze heeft er weer een zooitje van gemaakt in de keuken. Je kent haar wel toch?”, de man was nog steeds bezig met zijn verhaal en ik moest nodig afscheid nemen voor hij een nieuw hoofdstuk aan zijn brood en bandjes zou toevoegen. Het scheelde niet veel of hij wilde uit gaan wijden over het etablissement waar naar ik op weg was. Misschien heeft John Gray van de vrouwen van Venus en mannen van Mars toch een beetje gelijk. Als vrouw onderbreek je iemand die aan het woord is niet zo snel, dus luister je geduldig naar de onnavolgbare logica over krentenboord en hopeloos ouderwetse cassettebandjes uit 1993.

De man heeft duidelijk plezier in het praatje en geniet ondertussen van het weer. Zou hij elke voorbijganger aanspreken om zijn verhaal te kunnen doen of was ik weer het ‘willige slachtoffer’? eigenlijk maakte me dat niet veel uit. Dit soort ontmoetingen geven tenminste kleur aan de dag. Zelfs in Zoetermeer.

Paasrituelen

Eerste paasdag is over het algemeen voor de fietser in Amsterdam geen echt genoegen. De fietspaden worden overbevolkt door slenterende toeristen bij wie het reactievermogen op de fietsbel zeer onderontwikkeld is gebleven. Deze combinatie zorgt voor een aardig tijdverdrijf op deze feestdag, maar dan moet het wel goed weer zijn. Vandaag is de straat vrijwel uitgestorven en door de voorbijrazende sneeuw is de overkant van de straat bijna niet meer te zien. Mijn traditionele eerste paasdag ontspanning valt op deze manier in het water en de zin in schoonmaken en opruimen van mijn huisje is ver te zoeken. Een betere smoes om weer eens lekker met een autootje over de snelwegen te karren heb ik niet nodig.

 Hoe klein Nederland ook is de weersomstandigheden kunnen er wonderbaarlijk verschillen. Van een sneeuwstorm in Amsterdam is het bij de afslag Lochem een zonovergoten frisse dag. In het zonnetje staat een grote zwarte Mercedes op de vluchtstrook. Een ietwat gezette man zwaait met een kaart in zijn hand om hulp zodra hij mij ziet aanrijden. Eerlijk gezegd weet ik niet of ik nou stopte uit menslievendheid of pure nieuwsgierigheid, maar de zon had duidelijk een positieve invloed op mijn contactantenne.

De man, die toch ietwat groezelig oogde, opende het portier en vroeg ik Duits sprak. ‘Haben Sie Benzinn?’, vroeg hij met een lichte onrust in zijn stem. Was ik van hier en of ik een benzinestation in de buurt wist. Mijn antwoord was de vraag of hij een draagbaar tankje bij zich had. De taalverwarring werd er alleen maar groter op toen hij me een vreselijk lelijke dikke goudkleurige ring wilde geven. ‘Ich habe kein Geld und meine Bankkarte machts hier nicht’. In de auto zaten ook nog zijn vrouw en kinderen en hoe moesten ze nu thuis komen? Tja wat doe je met je gezin in een ander land zonder geld op zak was mijn er verder niet echt toedoende opmerking. Weer kreeg ik de ring aangeboden waarvan me niet eens duidelijk was of hij wel van echt goud was en me deed denken aan een ander paasritueel in de stad.

De mannen met héle sterke verhalen van hoog zieligheidgehalte die een financiële bijdrage voor een treinkaartje of iets dergelijks wensen. Ik ben er ooit één keer ingestonken. Een man in de trein die geen geld meer had voor een treinkaartje en op weg was naar zijn zieke moeder. Hij liet me zijn paspoort zien en ik mocht zijn bankgegevens overnemen en wat al niet meer en hij schreef braaf mijn gironummer over. Kortom hij deed er alles aan om heel betrouwbaar over te komen en hij zag er ook keurig uit. Toen ik hem de ¦25,- gaf en hij de coupé verliet voelde ik de nattigheid. Geld kwijt natuurlijk en een vader die maar niet kon begrijpen dat ik zo stom geweest was. Dat ik oog had voor de noden, ook al waren ze vals, van mijn medemens werd door hem totaal over het hoofd gezien. Het gevolg was dat mijn blik voor deze noden ernstig vernauwde en er bij mij geen dubbeltje meer af kon. Geldklopperij of niet, de krent in mij was ontwaakt. Jarenlang heb ik deze houding kunnen handhaven tot een paasochtend.

Ik was op weg naar een vriendin ergens op de gracht en had een werkelijk pesthumeur. Hoe ze het zien weet ik niet, maar ik zag een man aan de rand van de stoep en uit alle voorbijgangers koos hij mij natuurlijk uit. Al snel maakte ik hem duidelijk dat ik geen zin had om maar een cent af te geven en toch bleef ik daar vraag met mijn fiets staan. Het was een en al kommer en kwel. Hij had autopech en nu stond die auto ter hoogte van Sloterdijk en zijn garage was in Almere en of ik geld had voor de trein naar Almere en een kwartje om te bellen en ook zijn kind lag nog in de auto in Sloterdijk. Voor ik het wist was mijn humeur omgeslagen in een grote lachbui. Het verhaal werd steeds absurder en hilarischer en hij geloofde het allemaal ook nog. Dat er geen bal van zijn verhaal klopte was me al vanaf het begin duidelijk, maar uiteindelijk heb ik hem ¦8,- gegeven. Niet voor de trein, maar omdat hij mij een uur lang heeft geamuseerd als een volleerd conferencier.

De man op de afslag met de lelijke ring in zijn hand wordt steeds ongeduldiger als hij merkt dat ik niet echt val voor zijn aanbod. Wat moet ik met een vreselijk lelijke ring waarvan ik betwijfel of die wel van echt goud is? Wat is dit voor absurde situatie? Hij heeft geen tankje, wil niet naar een benzinestation, heeft geen geld, geen credit card, maar wel een dikke Mercedes. Tja en dan gebeurt het dodelijke voor een bedrieger of een echt in nood verkerend mens; Mijn argwaan is gewekt en in een flits schieten er allerlei scenario’s door mijn hoofd waarbij ik uiteindelijk ontzield eindig in een bos. Ik sluit het gesprek af en met een sorry hier kan ik niet aan beginnen rijd ik verder het mooie weer in. ‘Wel een mooie scene trouwens voor een spannende film!’, denk ik nog als ik de bocht omsla en de man mopperend naar zijn auto zie lopen.

Buiten  

Als je zoals ik woonachtig bent in de volle randstad wil je nog wel eens vergeten, dat er nog een Nederland bestaat dat nog vrijwel geheel voldoet aan het door Wim Sonnenveld bezongen dorp. De problemen die de media vullen lijken hier ver weg of geheel niet bestaand. Rust, nauwelijks verkeerslawaai en al helemaal geen vliegtuigen. Hier heersen de klanken van de mus, mees, zwaluw, meerkoet, fuut en koeien in de wei. De kleuren groen in alle soorten en maten zorgen voor een spel van licht en donker  op de wegen en in de bossen. Die dan weer afgewisseld wordt met de geur van frisse versgemaaide graslucht tot die van een pittige koeienvla. Het echte platteland bestaat dus nog!  

Oke de winkels in de dorpen zijn verdwenen. Het openbaar vervoer is er vooral voor door de week en niet op zondag en de bevolking vergrijst of verimportiseerd. Uiteindelijk heeft de nieuwe tijd hier wel degelijk zijn sporen achter gelaten. Boodschappen doen best, maar liever betaalt men tien euro meer voor het autogebruik om die vijf euro te besparen op de runderlapjes. Kniesoor die daar op let.  

Ik tuf met mijn fantastisch nieuwe groene wieltjes wagentje ergens in de buurt van Zutphen. Prachtige huizen, prachtige bomen, prachtig weer. Mijn oog valt op de benzinemeter die nu toch wel erg vreemd knippert. Ik dacht dat het pomptekentje met pijltje het niveau aangaf. Nieuwe auto, dus alles weer anders en te lui om eerst het boekje door te spitten, een auto is immers gewoon een auto. Trouwens met de reserve kun je nog veertig kilometer rijden. Dat Zutphen ga ik wel halen. Helaas wat gas erbij maakt duidelijk dat er helemaal niet meer gereden gaat worden. Het pompje met het pijltje gaf dus alleen maar aan dat het om een benzinemeter ging, niet dat het pijltje het peil aangaf. Oke das dan duidelijk. Dan maar even de wegenwacht bellen, die hebben wel een litertje of wat.

 Daar weet ik gelukkig uit te leggen waar ik sta met inbegrip van hectometerpaaltje, naast welke boom en wegnummer. Dit gaat goed, tot de nummerplaat. ‘Mevrouw uw wagen staat niet geregistreerd bij de rijksdienst voor het wegverkeer’.  Pardon? ‘Ja wat ik u zeg mevrouw, het kenteken is onbekend, dus ik kan u niet helpen’. Of ik maar eerst even met de groene wieltjes wilde bellen zodat zij de melding door zouden kunnen geven, dat zou dan misschien hooguit een uur of misschien twee uur duren voor dat dan alles in orde zou zijn.

Tuurlijk ik snap het wel hoor, je moet gewoon niet zonder benzine komen te staan, maar als zelfs het nummer van de autopapieren, uitgegeven door diezelfde RDW niet voldoende zijn om de jongeman van de wegenwacht te overtuigen? Kafka zou het niet hebben kunnen verzinnen of ben ik in een televisieprogramma met geheime camera verzeild geraakt?
Door vriendelijk paniekerig en uiterst feminien de wegenwachtman van repliek te dienen gaat hij toch even navraag doen. Ik had er alleen even aan moeten denken dat die 0900-nummers in de wacht erg ongunstig zijn voor beltegoeden in het algemeen en die van mij in het bijzonder.

Dan maar bij het eerste het beste huis aanbellen, waar een prachtige bel klinkt maar niemand thuis is. Het is geen geheel onbebouwde kom, dus het volgende tuinhek met klopper eens flink aangepakt. Door de spleet van de schutting zie ik de bewoner aanlopen. Het is geen probleem en de hulp is al geschied voor ik er erg in heb. Met jerrycan benzine in de hand moet het leed zo geleden zijn. Klepje open dop eraf en klaar. De benzinedop is er een van de nieuwe soort. Wat ik ook doe het kreng gaat er niet af. Misschien het boekje even lezen over hoe een benzinedop te verwijderen om te kunnen tanken? Zelfs met de handleiding van sleutel erin even naar links, dan naar rechts, sleutel eruit, dop eruit draaien en klaar lijkt simpeler dan de praktijk. Een kwartier later heeft de dop zich overgegeven en kan er eindelijk een einde komen aan de droogte. Dat gaat ook niet meteen, want de jerrycan heeft geen schenktuit. Mijn helper gaat dus op zoek naar materiaal om een tuit van te maken.

Zowaar start de auto en kan er even verderop echt volgetankt worden. Nu zie ik dat de benzinemeter uit blokjes bestaat. Een uur te laat ben ik op de plaats van bestemming waar ik vervolgens de halve dag over een groene vallei uitkijk die me in een ander land doet wanen. Hier is het nog stil, wordt het nog donker en zijn de mensen inderdaad een stuk minder gespannen en opgefokt. Een beetje platteland zou niet slecht zijn voor de stad.

Lenteweer  

Het is alweer eind maart en de lente staat voor de deur. De eerste vogels wekken mij met hun vrolijk gekwetter en de eerste aanzetten tot bloesem en groen maken duidelijk dat de blaadjes bomen krijgen. Zo klinkt het althans in een oud Vlaams deuntje; Daar is de lente, daar is de zon en ik wist niet dat ze zo mooi zou schijnen, alles is levend alles is groen en de blaadjes krijgen bomen. De lente geeft weer reden om naar boven te kijken. Op zoek naar de timmerende specht in de boom, het geschreeuw van de nieuwkomers die de huismus in de stad hebben vervangen, de schreeuwparkiet, toeristen die zich weer laten zien op de fietspaden. Kortom het leven in de stad begint weer aan een nieuwe cyclus. 

In de ochtend is het weer genieten op de fiets. Lekker zonnetje, lekker temperatuurtje, alleen niet deze ochtend. Als ik de gordijnen ophaal dwarrelen dikke sneeuwvlokken mijn raam voorbij. Ach natuurlijk maart roert zijn staart, ook al blijf ik het een overdreven actie vinden. De kachel dus maar weer hoger en de dikke trui weer uit de kast gehaald. Fietsen in deze omstandigheden is helaas van een andere orde. Wanten aan, muts op, kop recht in de wind en goed doortrappen. De koude lucht ademt wel lekker en voelt heerlijk op de wangen. Het is van die kou die zo lekker doet thuis komen. 

Als ik de berichten op het nieuws hoor over de situatie op de weg en het spoor, krijg ik steeds meer het idee dat het hier een ontwikkelingsland is. Altijd maar door blijven karren e niet bedenken dat het wat minder moet. ‘Ja hallo er was geen weeralarm’, hoor je de afhankelijke moderne mens al roepen. Totaal weerloos tegen de elementen der natuur en al helemaal niet op de hoogte van veranderende weersomstandigheden. Een beetje sneeuwvlok legt al snel het halve wissel- en computernet van de NS plat alsof er nog nooit een koutje of wat in de lucht heeft gehangen. ‘Het is allemaal door de klimaatverandering’, roept de ander, die nog nooit van een witte Pasen heeft gehoord. Het lijkt wel of men tegenwoordig van het minste of geringste compleet van slag raakt terwijl het mooie aan het weer is dat je er niets aan kan doen. Het is er en zal er altijd blijven. Als dat geen rustige gedachte is!  

Het stoplicht staat op rood en links zie ik een grote donkere man het zebrapad oplopen. Hij draagt geen sokken in zijn sneakers, zijn kuiten zijn stevig van het sportieve gedrag waarbij zijn bermuda zeker niet misstaat. Het geheel is afgemaakt met een torsostrak T-shirt waarbij de spierballen halverwege uit het mouwtje piepen. Oké dat kan, tis een vrij land, moet kunnen en verward stap ik weer op mijn fiets. Aan het einde van de straat komt een andere man me tegemoet. Slippertjes, blote voeten, bermuda en flodderig T-shirt en kaal hoofd. Ondertussen valt de sneeuw gestaag door en vraag ik me af of dit klimaatoptimisten dan wel -pessimisten zijn.  Of zijn ze afkomstig uit het noordelijkste puntje van Canada? Zoals de toeristen die met 15 graden nog met wanten, donsjack en muts oplopen omdat het zo koud is. Zoiets dus. Zelf ben ik door de sneeuw in een halve Yeti veranderd met kleumende vingers en een ijskoude lopende neus. Mij hoor je niet klagen hoor. Het lenteweer is altijd heerlijk!

Etiquette 

Sommige dingen veranderen niet, zo lijkt het op het eerste gezicht. De wereld om ons heen veranderen we door ons te omgeven met allerlei nieuwerwetse hebbedingetjes of ander nuttig tuig. De aard van het beestje is links of rechtsom nog steeds hetzelfde.

Binnenkort is het Poeriem (Lotenfeest) en de Joodse Omroep zond een documentaire uit over de viering van dit feest in verschillende delen van de Joodse wereldgemeenschap. Zo ook de Oekraïne. Tegenwoordig een zelfstandige staat, maar als het om de mutsen en jassen gaat komen bij mij de herinneringen aan de winters in de voormalige Sovjet Unie weer boven drijven.  

Het was december 1989 en een reis naar de SU was een goede manier om de kerstgekte in Nederland te ontlopen. Niks kerst, alleen nieuwjaar op zijn Russisch met bomen en veel eten en drank. Daarnaast was het ook nog eens zeker dat je er heerlijk echt winterweer van de betere soort zou aantreffen. Dus was ik naar Moskou en het toenmalige Leningrad, dat nu weer Sint Petersburg heet, getogen. Heerlijk twee weken genieten van paleizen, musea, kou, sneeuw en de ondoordringbaar lijkende regels van de Sovjetmaatschappij.

Zo kent de Russische etiquette een aantal afwijkijkingen die nog wel eens voor opgetrokken wenkbrauwen kunnen zorgen bij bewoners en bezoekers. Lachen op straat, openbaar vervoer of andere publieke ruimte is niet verboden, maar simpelweg niet echt netjes. Je gaat niet zitten bulderen van de lach om een grap in de metro, dat is hoogst onbeschoft. Iets wat je in de jaren vijftig in Nederland ook nog wel eens op boze blikken zou komen te staan. Dat losbandige gedrag hoorde niet en al helemaal niet bij plaatsgebrek op schoot gaan zitten bij een reisgenoot. Zo maar een hapje eten buiten de deur? Niet mogelijk als er geen reservering is gemaakt. Alleen rustig eten aan een tafeltje? Ben je mal, gewoon aanschuiven wat dan wel weer leidt tot uitwisseling van gekozen gerechten en dergelijke en leuk contact op woordenboek en handen en voeten niveau.  

De eerste dag werden we als groep meteen geconfronteerd met de meest bizarre Russische etiquetteregel. In de bus, de trein, de bioscoop of waar dan ook: We houden onze bontmuts te allen tijde op het hoofd liefst met jas aan erbij! Zo staren daar twee businhouden elkaar ietwat wezenloos en lach onderdrukkend aan. Wij ontdaan van jas, wanten, dassen en mutsen, zij geheel in vol ornaat zijnde dikke degelijke winterjas en bontmuts met de flappen omhoog. Later begrijpen we dat het reuze efficiënt is dat aanhouden van het ornaat in de bus. Het duurt bij ons telkens aardig wat tijd voor de dames en heren weer zijn ingepakt, dan wel uitgepakt. Ook op een vakantie geldt al snel ‘s lands wijs ‘s lands eer.  

Nu zit ik te kijken naar de beelden van een Poeriem viering in de Oekraïne. Aan lange tafels zitten de dames en heren te luisteren naar het lezen van het verhaal van Esther. Onder het genot van eten en drinken, vooral drinken doet het nog steeds goed in deze gebieden. Op Poeriem heeft men mazzel, want dan mag er een flink uitgehaald worden met de watertjes. Men trappelt bij het horen van de naam van Haman, of men slaat op de tafel. Voor zover is er geen verschil met Tel Aviv, Amsterdam of Florence. Behalve dan de jassen en de mutsen. Of het nu koud of warm is het lijkt geen verschil te maken. Of er nu wel of geen Oranje revolutie is geweest, wel of geen glasnost van Gorbatsjov, de jassen en bontmutsen blijven onverminderd aan en op! Dansen zal men niet al te snel in al dat gewicht doen, sommigen lijken eerder twee dan een stoel nodig te hebben door de jasomvang, maar hij gaat daarom nog niet uit. Soms gaan zelfs de knopen niet eens los. Heeft het te maken met onvoldoende kapstokken, toegenomen jas en mutsdiefstallen? Denk het toch van niet want ieder zich zelf respecterend cultureel centrum heeft een heuse garderobe. Nee het is duidelijk een teken dat men in een veranderende wereld graag vasthoudt aan de landseigen tradities. Waarschijnlijk kan alleen een alijah hen op andere gedachten brengen.

Braaf zijn!  

Nederland verandert. Misschien niet altijd in sneltreinvaart of met een slakkengangetje, maar de verandering is ingezet als een niet te stoppen tsunami. Ben ik gewoon te oud aan het worden, dat iedere verandering bij mij een zwaar humeur teweegbrengt? Of gaat het om het soort veranderingen die mij tot uitspattingen doen leiden waar ik zelfs in mijn meest stoute dromen niet eens aan gedacht zou hebben? Nou ja in ieder geval was ik zwaar ontstemd. De Verdonkanisering van de samenleving is werkelijk in alle geledingen aan het doorsijpelen.  

Neem nu het Centraal Station in Amsterdam. De stad waar over gezegd wordt dat er alles kan in een land waar de mensen zich niet aan regels lijken te houden of er op zijn minst een zwaar broertje dood aan lijken te hebben zo lang men er geen nadeel van heeft. Die houding lijkt stilaan steeds verder te anderen in de bekende uitspraak van regel-Rita.

“Goedenavond ik kom een vriendin ophalen van de trein”. “Heeft u een plaatsbewijs mevrouw?”, antwoord een de pukkels nog niet ontgroeide jongeling met blond pommade piekhaar  gehuld in veel te ruime jas. “Nou nee, ik ben met de fiets, dus heb geen kaartje, ik kom alleen iemand ophalen”, antwoord ik toch iets verbouwereerd. Ik wist wel dat ze voor de nachttreinen de toegangen controleerden, maar om acht uur ’s avonds? Ik vond het nogal overdreven, maar oké die jongens doen ook hun werk dacht ik nog naïef. Ik heb altijd de mensen op het perron kunnen oppikken, iets dat met de verbouwing een stuk gemakkelijker is, want de verkeerde uitgang is met die verbouwing zo genomen. Dus ik leg vriendelijk uit wat de bedoeling is en dat ik niets kwaads in de zin heb of wat. “Mevrouw dat zal niet gaan, regels zijn regels”.  Komt er ferm uit. Pardon? Wat zeg je daar? Schei toch uit! Hoepel op met je regels. Zie ik eruit als een zwartrijder? Zie ik eruit alsof ik me eens lekker aan de NS ga vergrijpen door middel van een gratis ritje? Hallo jongeman er is nog zoiets als mensenkennis! Mijn hele leven heb ik nog nooit zwart gereden. Ben ik namelijk te schijterig voor en nou staat hij me daar tegen te houden in zijn bespottelijk slecht zittende jas.  

Kijk vroeger had je dan een perronkaartje, maar dat is er nu niet meer, dus hoe kom ik dan dat perron op als ik iemand wil ophalen of uitzwaaien? Is dan werkelijk alles onderhevig aan die regels-zijn-regels-mentaliteit? Dus het mee rennen met de net vertrekkende trein met een zakdoek mag niet meer? Gezellig nog even in de warme armen van je geliefde staan wachten op het altijd winderige perron tot je nog net in kunt stappen. Een ouder iemand even de trein in helpen, of joehoe roepend op het perron iemand verwelkomen? Dat mag niet meer? Daar moet je na acht uur een vervoersbewijs voor hebben? Is een strippenkaart dan ook goed? Want dan gaat die vanaf nu in de tas, maar ik stempel niet af!  

Met een zwaar politiek incorrecte opmerking en deel van een Monthy Pythongebaar om een naarling die AH heette te persifleren draai ik me om. Hels maken ze me die kereltjes en al helemaal als ze zo’n training achter de rug hebben gehad om escalatie te voorkomen dan wel tegen te gaan. De agressie die dat bij mij losmaakt is werkelijk ongekend. Het is alsof ik weer iemand hoor zeggen: en denk erom geen ruzie maken hoor, terwijl er net iemand je mooiste strik uit je haren heeft getrokken. Erger nog iemand slaat je brilletje van je hoofd en je mag niets terug doen, want denk erom hoor! Inclusief vingertje. Dan besef ik het. De combinatie van het indammen van woede gepaard gaande met die uitermate irritante vermaning. De jaren vijftig en zestig met de vingertjes. Als ik eraan denk zie ik visioen van hakbijltje, gaat mijn bloed koken, raast de adrenaline door mijn lijf en komen er ongekende gevoelens in mij vrij. Het vingertje! Drie keer raden wat die jongen ook had…..

Naar de film.  

“Weet u welke film hier draait?” vraagt een kort blond gekrulde jongedame aan me in bezit van dito jongeheer met gezonde wangen en beginnende zwembandjes. Ik draai mij om en zeg dat op de borden de informatie te lezen is over de films die draaien. “Maar daar staan de tijden niet op”, “Ja, dat weet ik, het bord doet het niet. U kunt het binnen wel vragen.” Schijnbaar straal ik het vertrouwen uit dat uitnodigt tot het vragen van inlichtingen. Dat is best gek want ik voel me niet een inlichtingendame en heb daar absoluut niet voor doorgeleerd.  

“De informatie is alleen in het Engels.”  “Dat zal wel voor de toeristen zijn”, mengt de jongeheer zich nu ook in het uitkiezen van een film. Op zijn aanraden gaan ze gewoon in de rij staan en zien wel wat er draait. “Waar gaat u naartoe?” vraagt de ietwat voor zijn leeftijd te volle jongeman aan mij. “Ober, die begint om half vijf.” “Is die leuk?” Aaaaah das een moeilijke vraag, want wat is nu leuk? De jongedame weet te melden dat de film een aantal gouden kalveren heeft gewonnen, alsof dat een garantie voor leuk zou kunnen zijn. In mijn optiek is die dat namelijk niet direct. Laat ik een poging wagen en vertel dat de film van Alex van Warmerdam is, maar ik zie geen bel afgaan van herkenning en de blik blijft ook uit. Abel probeer ik dan nog in stelling te brengen, De Noordelingen laat ik de revue passeren, maar het mag niet echt baten. “Van Warmerdam is uiterst geestig, maar wel op zijn eigen manier, je moet er wel van houden. Ober is niet een realistisch verhaal of zo”. Ze kijken elkaar aan en besluiten voor Ober te kiezen. “Als het tegenvalt dan weten we u te vinden” zegt de jongeman nog lachend. Oh das handig dan heb ik het tenminste gedaan als het tegenvalt.  

Alleen naar de film gaan heeft zo zijn voordelen. Je kunt lekker gaan zitten waar je wilt en met niemand rekening te houden. Gewoon lekker filmpje kijken. Wel heb ik een soort van tik. Ik ga altijd naast iemand zitten. Niks bang zijn voor die ander, want ik wil gewoon in het midden zitten en daar zit meestal al iemand. Dit keer een uitermate groot uitgevallen vrouw. Ze past nog net in de stoel en ik kan eigenlijk niet eens goed zien of ze er wel helemaal inpast. Zo massaal is het roze kleurvlak dat het midden van de rij markeert. Daarbij draagt ze dan wel weer pittige rode schoenen. Naast zich heeft ze een rugzak staan waar ze telkens haar hand in laat verdwijnen. Wat ze eet weet ik niet, maar het kraakt. Dat niet alleen ze blijkt over een uitermate zware ademhaling te beschikken. Storen deed het me niet. Gedurende de film zaten we gezamenlijk hartelijk te lachen. Inderdaad de wat beter gevulde mens beschikt vaak over een uitermate gezellige en aanstekelijke lach. Ik heb wel eens gehoord dat er mensen zijn die het eng vinden om alleen te lachen. Daar valt mijn buurvrouw niet onder en dat maakt het ongemak van het zware ademen weer een beetje goed.  

De jongedame en heer zitten in de rij schuin voor mij en na de film vroeg ik toch maar even voor de zekerheid of het was meegevallen. “Nou het is wel wat heel anders dan een normale film”.  “Ja, maar wel erg leuk hoor”, zegt de jongedame om daar nog aan toe te voegen dat ze het wel jammer vond van al dat geweld. Ah nu snap ik waarom Zwartboek al helemaal was afgevallen. Van Warmerdam teveel geweld? Ik ben nu wel heel nieuwsgierig geworden naar waar dit pittige stel vandaan kwam.

De avond voor 15 september

Waar was ik ook weer twintig jaar geleden? Een dag die lang voorbij is, maar in mijn hoofd nog altijd dichtbij. Het is niet meer gisteren, dat niet, maar toch. Soms vergeet ik de dag, maar dit jaar niet. Dat heb je met een lustrum, het vierde alweer. Wat is er in die tussentijd allemaal gebeurd? Gebeurtenissen die hij niet meer heeft mee mogen of hoeven meemaken. Goh in twintig jaar kan een mens ook veel bespaard blijven, dat is dan wel een voordeel.

Die avond was de laatste. Zou een mens dat op dat moment echt kunnen weten? Hij was allang ziek en was langzaam steeds meer uit het leven van zijn gezin gegleden. De medicijnen hadden uiteindelijk toch de prijs opgeëist. De twinkeling in de ogen was al een paar weken weg, de interesse voor wat er gaande was eigenlijk totaal verdwenen. We zaten ook niet zo vaak meer boven, hij sliep veel. Die avond heb ik hem geholpen met eten. Dat was niet veel meer. Een paar hapjes van wat vla en dat was het wel. Zelfs drinken was geen prioriteit meer.

De voeten waren toch veranderd in spitsvoeten en ook was er een doorligplek op de heup ontstaan. Wat wil je na maanden in bed? De eens zo grote sterke handen omklemden een glas met veel moeite zoals alleen breekbare oude mensen doen. Zesenzeventig is niet oud. De ziekte had hem helemaal uitgeput. De man ‘die mij altijd redde’ was fysiek bijna verdwenen, maar zijn waardigheid heeft hem in al die maanden niet in de steek gelaten. Onder het licht van dat ene schemerige tl-lampje zit hij toch met een fierheid in zijn bed.

Vanavond ga ik naar Leiden. Ik kom nog even dag zeggen. “Morgen ben ik er weer, ik kom zo snel mogelijk weer terug.” Ik geef hem een zoen op zijn ingevallen wang en merk dat hij huilt. Ja morgen zegt hij. “Ja morgen, niet stiekem weggaan hoor.” Ik loop de kamer uit en draai me bij de deur om. “Morgen ben ik er weer, slaap lekker en tot dan.” We kijken elkaar aan en het is alsof we het dan al weten. “Ik weet niet of ik er morgen ben”, zegt hij en ik zie dat hij nu echt huilt en snikt. Ik loop terug en geef hem nog een dikke zoen en zeg dat ik nu toch echt moet gaan. Bij de deur kijk ik nog een keer om en zeg dat hij echt moet wachten tot ik er weer ben.

De pyjama is hem zelfs te groot geworden door al de verloren gegane kilo’s. Zo verlaten als hij op dat grote bed langzaam ten onder gaat. Dan draai ik mij om en huil, huil tot aan mijn huis in Leiden. De volgende dag aan het einde van de middag weet ik dat het echt de laatste keer is geweest. Het briefje op mijn kamerdeur met de mededeling dat er van thuis gebeld was zei genoeg. Waar je al die tijd op had gewacht en wat geen verrassing behoorde te zijn was het dus wel. De schok van het meest verwachte. Opeens is alles weg en vervagen in de loop van de jaren ook de herinneringen, behalve deze ene. Twintig jaar later is dat laatste beeld van hem nog steeds bij mij. Dag vader.

Vreemd 

Daar staat Conny Mus in Haifa, op dezelfde plaats waar ook de dame van BBC-World zich regelmatig meldt. Hoeveel mensen zullen hier foto’s hebben gemaakt van het magnifieke uitzicht? Aan de overkant van de baai zie je Akko en met helder weer reikt het zicht zelfs tot Libanon. Achter Conny Mus is in de stad beneden een grote toren te zien.  Een maand geleden heb ik daar in de personeelskantine gegeten. Die ligt bovenin en geeft een prachtig uitzicht op de krioelende auto’s, de mensen in de haven, op het treindepot en in oud Haifa. Nu is het een plaats waar raketten uit de lucht komen vallen en niet alleen daar. De hele regio waar ik in juni voor twee weken heb rondgereden is nu omgetoverd in een aanvalsgebied voor de hezbollah. Of het nou de mooie overwegend Arabische kruisvaarderstad Akko is of een druzendorp als Hurfeish of de bakermat van de Kabbalah (mystieke joodse leer) Tsfat. Het maakt hezbollah niets uit. Ze kunnen niet mikken dus schieten er maar wat op los. Thuis voor de buis is het alleen maar vreemd. 

Bij Rosj Hanikra leek de grens zo rustig. Er is wel een groot hek dat met een slot is afgesloten en aan de andere kant is weer een hek en daartussen lopen Israëlische soldaten. Dat is het, meer niet. Als je dan de weg wat afloopt is er ook een weg naar links de bergen in. Daar wil ik morgen wel een tochtje gaan maken. Helaas is die weg afgesloten, het grensgebied is verboden terrein, te gevaarlijk. Over de grens ligt ‘hezbollahland’ zegt mijn gezelschap spottend. Wie had kunnen denken dat zo’n twee weken later hier de tanks zouden bulderen en de vliegtuigen weer laag over zouden vliegen? Ik kan er niet bij. Ondertussen zijn de ontvoerde soldaten en de doden die daarbij zijn gevallen vergeten, zo lijkt het. Op de televisie weet iedereen het beter en hebben de burgers van beide landen het maar te slikken. Voor de een is het geweld van Israël ‘disproportioneel’ voor de ander is het nooit genoeg. Aan beide zijdes klinkt de strijdbare taal van de ‘bazen’ en ondertussen vallen er doden en gewonden. Het is de prijs die er nu eenmaal bij hoort, ‘collateral damage’ heet dat tegenwoordig. Daar kan ik dan heel verontwaardigd over zijn en doen, het helpt niet. Er bestaan geen oorlogen en conflicten zonder slachtoffers, maar er bestaan ook geen winnaars. Alleen maar weer clichés in beelden en commentaren die elke dag weer hetzelfde zijn. De partij met de ‘beste beelden’ zal het pleit in de publieke opinie wel winnen. Zielig doet het nu eenmaal erg goed. Ondertussen vallen de deskundigen over elkaar heen om hun grote gelijk te halen en blijven de burgers machteloos. 

Als ik afgelopen zondag een vriend van me in Haifa bel zijn er net een aantal raketten bij hem de buurt neergekomen. Hij klinkt rustig, ach hij is wel wat gewend en heeft in het leger gezeten en in Libanon gediend. Hem hoef je niets te vertellen over oorlog en strijd, hij is er als het ware mee opgegroeid. Nu zit hij gekluisterd aan zijn huis en kan de deur niet echt uit. Alleen voor de hoognodige boodschappen en als het echt moet. In de verte hoor je de sirenes van de ambulances. Er zijn naast acht doden ook iets van zestig gewonden gevallen. Het depot is vlakbij waar hij woont, maar bang is hij niet.

Dan rijdt bij mij de brandweer uit en hij vraagt waar de sirene van is. “Ach het zal wel weer een uit de hand gelopen barbecue zijn”, reageer ik laconiek. “Well you have barbecues and we have hezbollahfireworks” en hij draait zich nog maar eens om in bed, want wat kun je anders doen? Twee sirenes in twee verschillende landen in wel twee heel verschillende omstandigheden. Vreemd.